https://innoeco.usb.ac.ir/ فصلنامه مطالعات زیست بوم اقتصاد نوآوری fa daily 1 Mon, 29 Dec 2025 00:00:00 +0330 Mon, 29 Dec 2025 00:00:00 +0330 https://innoeco.usb.ac.ir/article_9790.html قابلیت نوآوری یک عامل تعیین‌کننده در رقابت‌پذیری شتاب‌دهنده‌ها محسوب می‌شود و فقدان بلوغ قابلیت‌های نوآوری در شتاب‌دهنده‌ها از تعامل پایدار و ارزش‌آفرین این سازمان‌ها با استارتاپ‌ها ممانعت می‌کند. ازاین‌رو، نیاز به الگویی جامع برای تعیین میزان آمادگی و بلوغ شتاب‌دهنده‌ها در زمینه قابلیت‌های نوآوری آن‌ها وجود دارد. لذا پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی بلوغ قابلیت‌های نوآوری شتابدهنده‌ها در زیست‌بوم نوآوری صورت گرفت. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی است که با روش فراترکیب صورت گرفت. فراترکیب در این پژوهش بر اساس 7 گام روش سندلوسکی و باروسو (2007) انجام شد. به این منظور مقالات بر اساس کلیدواژه‌های پژوهش، در پایگاه‌های علمی معتبر داخلی و خارجی طی سال‌های 2000-2025 جستجو شده و در نهایت 47 مقاله شرایط ورود به مطالعه را پیدا کردند.  بر اساس یافته‌های فراترکیب مولفه‌های مدل بلوغ قابلیت نوآوری شتابدهنده‌ها در زیست بوم نوآوری مشتمل بر 121 مفهوم اولیه، 23 مقوله فرعی و 6 مقوله اصلی استخراج شد. مدل‌ نهایی پژوهش شامل 4 سطح پیش شتابدهی، رشد شتابدهی، بلوغ شتابدهی و تعالی شتابدهی در 6 بعد قابلیت‌های عملیاتی، قابلیت‌های پویا، قابلیت‌های پژوهشی، عوامل محیط، قابلیت‌های شبکه و قابلیت‌های نرم درونی ارائه شد. بر اساس الگوی به‌دست آمده، شتابدهنده‌ها با آگاهی از میزان آمادگی و بلوغ سازمان خود در زمینه‌های قابلیت‌های عملیاتی، پویا، پژوهشی، محیطی، شبکه‌ای و نرم‌درونی، می‌توانند در جهت نیل به‌وضعیت متعالی حرکت کنند. همچنین سیاست‌گذاران در اکوسیستم نوآوری نیز می‌توانند از بینش‌های این چارچوب جهت تقویت قابلیت‌های نوآوری شتاب‌دهنده‌ها استفاده کنند. https://innoeco.usb.ac.ir/article_9788.html در این پژوهش تلاش شده است تا اصلی‌ترین چالش‌ها و موانع اقتصادی پیش‌روی توسعه فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان در استان خوزستان بررسی شود. برای این منظور و شناخت عمیق از روش نظریه داده بنیاد استفاده شد جامعه آماری شامل متخصصین علمی و خبرگان دانشگاهی مطلع در زمینه فعالیت شرکت های دانش‌بنیان و کارآفرینی بوده است که در راستای اشباع نظری 44 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند.  مدل استخراج شده از روش داده بنیاد نشان داد شرایط علی مرتبط با دغدغه ها و چالش های اقتصادی فعالیت شرکت های دانش‌بنیان شامل: 1-درون­زایی انزواگرایانه اقتصاد ایران 2- رونق اقتصادی پیش­نیاز رشد شرکت­ها 3- مصائب تحریم­های اقتصادی بر کشور 4- ضرورت ایجاد ثبات در اقتصاد کشور 5- زیان دهی شرکت­ها در دیرپرداخت شدن مطالبات 6- نداشتن سرمایه در گردش 7- نبود سرمایه گذاری خطرپذیر 8- فقدان استراتژی بازاریابی در خوزستان است. همچنین مهم ترین مقولات مرتبط با پیامدهای این وضعیت شامل: 1-نوآوری­های تکنولوژیک شرکت­های دانش‌بنیان 2- سقوط شرکت­های خلاق به شرکت­های خدماتی 3- از بین بردن توانمندی تغییر شرکت­ها در محیط است. راهبردها مقابله­ای با چالش­ها اقتصادی نیز: 1-وجود مراکز بلا استفاده دولتی در سطح شهرستان­ها 2-تعریف برنامه‌هایی مختلف درآمدی 3- تامین­مالی غیر تسهیلاتی 4- ساخت محصول تقاضامند به دست آمد. https://innoeco.usb.ac.ir/article_9775.html پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی چالش‌های گذار دانشگاه تهران به نسل سوم (دانشگاه کارآفرین) انجام شده است. مطالعه با روش ترکیبی (کیفی-کمی) و اکتشافی، دیدگاه ۲۰ خبره را از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و تکنیک دلفی فازی تحلیل کرده است. در مرحله کیفی، پنج دسته چالش اصلی شناسایی شد: بحران سیاست‌گذاری کلان، نقض صلاحیت نهادی، فرسایش نیروی انسانی آکادمیک، موانع کارآفرینی و ارتباط با صنعت، و تضعیف فرآیند تربیت دانشجو. اولویت‌بندی کمی نشان داد که فرسایش نیروی انسانی آکادمیک (استاد) بحرانی‌ترین چالش است. پس از آن به ترتیب موانع کارآفرینی و ارتباط با صنعت، نقض صلاحیت نهادی، بحران سیاست‌گذاری و در نهایت تضعیف خروجی‌های آموزشی قرار دارند. لذا می‌توان نتیجه گرفت که سرمایه انسانی هسته اصلی تحول دانشگاهی است. بدون توجه به وضعیت انگیزشی، معیشتی و حرفه‌ای اعضای هیئت علمی، اجرای برنامه‌های تحول به سمت دانشگاه کارآفرین با ناکامی مواجه خواهد شد، بنابراین، پیش از هرگونه تغییر ساختاری، بازنگری در نظام جذب، نگهداشت و توانمندسازی استادان ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. https://innoeco.usb.ac.ir/article_9787.html بخش کشاورزی در شهرستان بویراحمد در درآمدزایی و اقتصاد این منطقه بسیار حایز اهمیت است. در این راستا توسعه پایدار کسب و کارهای مربوط به این بخش می‌تواند موجبات توسعه این بخش را تسهیل نماید. از اینرو در این پژوهش عوامل موثر بر توسعه پایدار کسب و کارهای کشاورزی در شهرستان بویراحمد مورد بررسی قرار گرفته است. جهت جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از طریق پرسشنامه از خبرگان و کارشناسان اقدام گردید. بدین منظور 5 گزینه اصلی و 48 معیار اصلی تحت تکنیک خاکستری مدلسازی شد. نتایج تحقیق نشان داد که گزینه اقتصادی با مقدار 74/0 بیشترین رتبه را داشته و در جایگاه اول قرار دارد. گزینه اجتماعی با مقدار 61/0 در رتبه دوم و گزینه‌های روانشناختی، محیطی و ترویجی با مقادیر به ترتیب 49/0، 43/0 و 36/0 در رتبه های بعدی قرار گرفته اند. از این رو پیشنهاد می‌شود، با توجه به اینکه گزینه اقتصادی در اولویت اول قرار گرفته است، موانع مالی در این ارتباط برطرف گردد. در این راستا وام‌های اعتباری با نرخ بهره پایین در دستور کار بانک‌های و موسسات مالی قرار گرفته و همچنین ایجاد صندوق‌های تعاونی جهت تقویت وضعیت مالی کشاورزی و کسب و کارهای آنها می‌تواند، کمک شایانی نماید. https://innoeco.usb.ac.ir/article_9786.html هدف این پژوهش، توسعه یک چارچوب آینده‌نگاری راهبردی برای زیست‌بوم نوآوری ایران بر پایه شناسایی پیشران‌ها و روندهای کلیدی و آزمون روابط علّی میان آن‌ها است. پژوهش با رویکرد تحقیق آمیخته اکتشافی–تبیینی انجام شد. در مرحله کیفی، جامعه آماری شامل خبرگان زیست‌بوم نوآوری ایران بود و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون تحلیل شدند. نتایج این مرحله منجر به شناسایی مجموعه‌ای از پیشران‌های کلیدی در سطوح نهادی، اقتصادی، فناورانه، انسانی، اجتماعی و ژئوپلیتیکی شد که مهم‌ترین آن‌ها شامل حکمرانی نوآوری، ثبات اقتصاد کلان، نظام تأمین مالی نوآوری، سرمایه انسانی، تحولات فناوری‌های نوظهور، ظرفیت تجاری‌سازی و محدودیت‌های ژئوپلیتیکی و تحریم‌ها است. بر اساس این یافته‌ها، مدل مفهومی پژوهش تدوین شد. در مرحله کمّی، داده‌ها از جامعه مدیران و متخصصان فعال در زیست‌بوم نوآوری کشور گردآوری و مدل پیشنهادی با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) آزمون گردید. نتایج تحلیل کمّی نشان داد که پیشران‌های نهادی و اقتصادی اثر مستقیم و معناداری بر پویایی زیست‌بوم نوآوری دارند و نقش آن‌ها در مقایسه با پیشران‌های فناورانه و فرهنگی قوی‌تر است، در حالی‌که پیشران‌های فناورانه عمدتاً از طریق متغیرهای میانجی نظیر سرمایه انسانی و ظرفیت تجاری‌سازی اثرگذاری غیرمستقیم دارند. همچنین، محدودیت‌های ژئوپلیتیکی به‌عنوان یک متغیر زمینه‌ای، الگوی تعامل سایر پیشران‌ها را به‌طور معناداری تعدیل می‌کند.  https://innoeco.usb.ac.ir/article_9815.html در سال‌های اخیر، فناوری مالی (فین‌تک) تحولات عمده‌ای را در صنعت بانکداری به وجود آورده است. فین‌تک با معرفی نوآوری‌هایی متنوع مدل‌های سنتی بانکداری را متحول کرده و کارایی، شفافیت و کیفیت خدمات را ارتقا داده است. از جمله تحولات قابل‌انتظار فناوری‌های نوین مالی بر نظام بانکی بهبود روند سودآوری بانک‌ها می‌تواند باشد؛ لذا پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر فناوری مالی بر سودآوری بانک‌های ایران، داده‌های مالی بانک‌های منتخب کشور در بازه زمانی 1402-1395 را گردآوری و با استفاده از رویکرد داده‌های تابلویی و روش گشتاور تعمیم‌یافته در نرم‌افزار استاتا به تجزیه‌وتحلیل روابط بین متغیر‌ها پرداخته است. این پژوهش با درنظرگرفتن حوزه پرداخت بانکداری الکترونیکی اقدام به ساخت شاخص ترکیبی فناوری مالی با روش مؤلفه‌های اساسی نموده است و تأثیر آن را در کنار سایر عوامل خاص بانکی و عوامل کلان اقتصادی بر متغیر وابسته سودآوری (بازده دارایی‌ها) بعنوان یکی از شاخص‌های عملکرد بانکی، بررسی کرده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که به‌کارگیری فناوری‌های مالی تأثیر مثبت و معناداری بر سودآوری بانک‌ها دارد. افزون بر این، نتایج بیانگر آن است که سودآوری با یک وقفه تأخیر، نرخ رشد تولید ناخالص داخلی، نسبت نقدینگی و نسبت کفایت سرمایه رابطه مثبت و معناداری با سودآوری دارند. در مقابل، تأثیر نرخ تورم و نسبت کیفیت دارایی بر سودآوری بانک‌ها به‌صورت منفی گزارش شده است. https://innoeco.usb.ac.ir/article_9879.html امروزه اساس تولید، دانش و نوآوری است و پویایی و رشد صنعت از عوامل کلیدی و مؤثر بر توسعه پایدار جوامع محسوب می‌شود. فعالیت‌های تحقیق و توسعه از طریق ایجاد نوآوری منجر به تولید محصولات جدید، بهبود کیفیت، ایجاد تنوع در کالاها و خدمات، کاهش هزینه‌های تولید و در نهایت افزایش قدرت رقابت‌پذیری و صادرات می‌شود. تجربه نشان داده‌است که کشورهایی که تجارت خود را در زمینه کالاهای صنعتی هدایت کرده‌اند، رشد اقتصادی سریع‌تری را تجربه کرده‌اند. در این میان، صنعت نساجی و پوشاک به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم و اشتغال‌زای صنعتی، نقش بسزایی در ارتقای صادرات و ایجاد ارزش افزوده دارد. بنابراین، توجه به صادرات در بخش صنعت، به‌ویژه صنعت نساجی و پوشاک، از اهمیت بسیاری برخوردار است. مخارج تحقیق و توسعه در کنار سایر عوامل، نقش مهمی در ارتقای صادرات صنعتی دارد؛ بر همین اساس در این مقاله اثر هزینه‌های تحقیق و توسعۀ داخلی به همراه سایر عوامل مؤثر بر صادرات صنعت نساجی و پوشاک ایران طی سال‌های1381 تا 1400 با استفاده از داده‌های صنایع ایران در سطح کدهای چهار رقمی ویرایش چهارم ISIC و مدل داده‌های تابلویی پویا و روش GMM تفاضلی و سیستمی بررسی شده‌است. یافته‌های تجربی نشان می‌دهد اثر هزینه‌های تحقیق و توسعه بر صادرات این صنایع منفی بوده، به‌طوری‌که با یک درصد افزایش در هزینه های تحقیق وتوسعه داخلی، ۳۴/۰ درصد صادرات صنعتی کاهش می‌یابد.که عوامل متعددی مانند ضعف ساختار نوآوری، مشکلات نهادی و اجرایی و نبود استراتژی صادراتی مبتنی بر نوآوری و تحقیق وتوسعه می تواند این اثر منفی را توضیح دهد.