تأثیر فناوری مالی در حوزه پرداخت‌های الکترونیکی بر سودآوری بانک‌ها در ایران: رویکرد گشتاور تعمیم‌یافته

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 اقتصاد، مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

چکیده

پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر فناوری مالی بر سودآوری بانک­های ایران، داده­های مالی بانک­های منتخب کشور در بازه زمانی 1402-1395 را گردآوری و با استفاده از رویکرد داده­های تابلویی و روش گشتاور تعمیم‌یافته در نرم‌افزار استاتا به تجزیه‌وتحلیل روابط بین متغیر­ها پرداخته است. این پژوهش با درنظرگرفتن حوزه پرداخت بانکداری الکترونیکی اقدام به ساخت شاخص ترکیبی فناوری مالی با روش مؤلفه‌های اساسی نموده است و تأثیر آن را در کنار سایر عوامل خاص بانکی و عوامل کلان اقتصادی بر متغیر وابسته سودآوری (بازده دارایی­ها) به‌عنوان یکی از شاخص­های عملکرد بانکی، بررسی کرده است. یافته­های پژوهش حاکی از آن است که به‌کارگیری فناوری­های مالی تأثیر مثبت و معناداری بر سودآوری بانک­ها دارد. افزون بر این، نتایج بیانگر آن است که سودآوری با یک وقفه تأخیر، نرخ رشد تولید ناخالص داخلی، نسبت نقدینگی و نسبت کفایت سرمایه رابطه مثبت و معناداری با سودآوری دارند. در مقابل، تأثیر نرخ تورم و نسبت کیفیت دارایی بر سودآوری بانک­ها به‌صورت منفی گزارش شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Impact of Financial Technology in the Field of Electronic Payments on the Profitability of Banks in Iran: A Generalized Moment Approach

نویسندگان [English]

  • Pardis Hassanvand 1
  • Amin Beiranvand 2
1 Economics, Management and Economics, Lorestan University, Khorramabad, Iran
2 Assistant Professor of Economics, University of Lorestan , City Khorramabad , Country Iran.
چکیده [English]

the present study, with the aim of investigating the impact of financial technology on the profitability of Iranian banks, collected financial data from selected banks in the country during the period 1402-1395 and analyzed the relationships between variables using the panel data approach and the generalized moment method in Stata software. Also, this research, considering the field of electronic banking payments, has constructed a composite financial technology index using the principal components analysis  and has examined its effect, along with other specific banking factors and macroeconomic factors, on the dependent variable of profitability (return on assets), which is introduced in the literature as one of the most important measures of banking health and performance. The findings of the study indicate that the use of financial technologies has a positive and significant effect on the profitability of banks. In addition, the results indicate that profitability with a lag, GDP growth rate, liquidity ratio and capital adequacy ratio have a positive and significant relationship with profitability. In contrast, the impact of inflation rate and asset quality ratio on the profitability of banks has been reported to be negative.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Profitability
  • CompositeIndex
  • FinTech
  • GMM

مراجع

 
امیری و احمدیان (1396). اثر بانکداری الکترونیک بر سودآوری شبکه بانکی ایران. سیاست‌های راهبردی و کلان. 4(16)، 69-92.
آشتیانی عراقی، مهدی (1400). تأثیر اعتبار سنجی مشتریان حقوقی بر کفایت سرمایه بانک. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت مالی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق دانشکده علوم انسانی.
 ایزدخواه، مرجان، ایزدخواه، مسعود و راعی، رضا (1401). ارزیابی اثر خلق نقدینگی بر سود آوری و ثبات مالی بانک ها. چشم­انداز مدیریت مالی، 12(38). 51-73.
باغانی، علی و عابدینی، غزاله (1404). بررسی عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر سودآوری بانک‌ها. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری. 9(96)، 300-315.
پورمهر، مهدی، سپهر دوست، حمید، نظیری، محمد­کاظم و مهرگان، نادر (1397). تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی و کیفیت مدیریت بر سودآوری بانک‌های خصوصی؛ رهیافت الگوی خودرگرسیون برداری ساختاری. فصلنامه تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی. 9(34)، 201-254.
حسینی، نیلوفر سادات (1403). ارزیابی تأثیر شاخص‌های سلامت بانکی بر سودآوری بانک‌های تجاری غیردولتی ایران. مطالعات راهبردی مالی و بانکی. 2(3)، 169-176.
خادمی، سید رضا، فلیحی پیر بست، نعمت، دالمن پور، محمد و نقی لو، احمد (1399). بررسی اثرات متغیرهای خاص بانکی و کلان اقتصادی بر سودآوری بانک‌ها (مقایسه مکاتب نئوکلاسیک و پست کینزین.14(53). 213-246.  
خسروانی، آرزو؛ بهمن، صدیقه (1402). اثر توسعه فین‌تک بر تنوع درآمدی و نقدینگی در بانک­های بورس اوراق بهادارتهران. اولین همایش ملی پژوهش­های نو پدید در حسابداری، مالی، مدیریت و اقتصاد با رویکرد توسعه اکوسیستم.
رجایی باغ­سیایی، محمد و صفایی ایلخچی، مهدی (1400). تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی و صکوک بر سودآوری بانک‌های ایران. دوفصلنامه علمی جستار­های اقتصادی ایران. 18(36)، 109-125.
زارعی، سمیرا، اروج اوغلی، نیر، دل‌جویی راد، هادی و اکرادی، افشین (1404). تأثیر کفایت سرمایه بر سودآوری بانک با تأکید بر نقش تعدیلگری متغیرهای کلان اقتصادی. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری. 9(97)، 1817-1839.
سرگلزائی، مصطفی، جلالی فراهانی، علیرضا، افسری بادی، رضا و احمدی، راضیه (1399). تأثیر شاخص‌های عملکرد مالی در سودآوری در بانک ملت. پژوهش­های پولی - بانکی. 13(43)، 69-98.
سجادیان، محمد­حسین (1399). عوامل مؤثر برسودآوری بانک­های منتخب با تأکید بر بانکداری سایه­ای و رقابت­پذیری. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز.
شعبانی، وحید، هژبر کیانی، کامبیز، حسینی، سید شمس‌الدین و دامن کشیده، مرجان (1402). الگوسازی توزیع شرطی سودآوری بانک‌ها؛ شواهدی از ایران. اقتصاد و الگو سازی. 14(2)، 161-203.
شیرعلی، علیرضا و حیدری هراتمه، مصطفی (1403). تحلیل ناهمگونی و سازوکار انتقال اثر نوآوری فین‌تک بر رفتار ریسک‌پذیری بانک­ها (مدل­های: DID, 2SLS, GMM). مهندسی و مدیریت کیفیت، 14(3)، 253-271.
شاهرضا، علیرضا، فغانی ماکرانی، خسرو و فاضلی، نقی (1404). بررسی جامع عوامل مؤثر بر سودآوری بانک­های تجاری. دانش سرمایه‌گذاری. 14(1(53)).641-661.
صارم صفاری، میلاد (1401). چگونه فین­تک­ها بر سودآوری بانک­ها تأثیر می­گذارند؟ مطالعه­ای تجربی بر اساس بانک­های کشور چین. مجله اقتصادی. 22(9 و 10)، 5-21.
صارم صفاری، میلاد، ابراهیمی، مریم و ملکی، منصور (1401). تحلیل و بررسی تأثیر فناوری مالی بر سودآوری بانک‌های دولتی و خصوصی ایران. فصلنامه مطالعاتی در مدیریت بانکی و بانکداری اسلامی. 8(20)، 21-48.
طارمی، شهرام، شاه ویسی، فرهاد، خیراللهی، فرشید و طاهرآبادی، علی‌اصغر (1399). تأثیر فناوری‌های نوین مالی بر زیست بوم مالی بانکداری بدون ربای ایران. تحقیقات مالی اسلامی. 10(1(19))، 187-234.
عرفانی، علیرضا، حیدری، محمد­امین (1401). نقش مدیریت نقدینگی بر سودآوری بانک‌ها. مدلسازی اقتصادسنجی. 7(4(28))، 37-64.
فتاحی، شهرام، پشته کشی، مریم، و چاوشانی، حدیث (1396). بررسی رابطه ی جرم و گردشگری در استان های ایران رویکرد گشتاورهای تعمیم‌یافته (GMM). 2(8)، 80-53.
کمالی فر، علی، محمدزاده، امیر، رحیم‌زاده، فرزاد و محمد نوربخش لنگرودی، محسن (1404). سنجش اثرات شمول مالی بر سودآوری بخش بانکداری در ایران: رهیافت گشتاورهای تعمیم‌یافته سیستمی. دانش سرمایه­گذاری. 14(2(54))، 503-483.
مهربان‌پور، محمدرضا، نادری نور عینی، محمدمهدی، اینالو، عفت و اشعری، الهام (1396). عوامل مؤثر بر سودآوری بانک‌ها. مطالعات تجربی حسابداری مالی. 14(54). 113-134.
مزرعه فراهانی، رضا، اوشک سرایی، مریم، محفوظی، غلامرضا، طالقانی، محمد (1402). تبیین تأثیر فناوری مالی (فین‌تک) در توسعه بانکداری پایدار. مدیریت بازاریابی هوشمند. 4(4(22)). 164-186.
 نوری، سمیرا؛ دل­انگیزان، سهراب؛ سهیلی، کیومرث (1401). نقش فناوری‌های نوین مالی (فین‌تک ها) بر مصارف‌پایه‌پولی در ایران. اقتصاد پولی مالی، 29(2(24)), 116-157.
نصوحیان، مهدی، فروغی ابری، میثم و رستمی، امین (1404) تأثیر توسعه فناوری مالی (فین‌تک) بر تنوع‌بخشی فعالیت‌های بانک. توسعه و سرمایه.
 
 
References:
Abate, T. W., & Mesfin, E. A. (2019). Factors affecting profitability of commercial banks in Ethiopia. International Journal of Research and Analytical Reviews, 6(1), 881-891.
Aracil, E., Najera-Sanchez, J., & Forcadell, F. (2021). Sustainable banking: A literature review and integrative framework. Finance Research Letters.
Adelopo, I., Vichou, N., & Cheung, K. Y. (2022). Capital, liquidity, and profitability in European banks. Journal of Corporate Accounting & Finance, 33(1), 23-35.
Al‐Matari, E. M. (2023). The determinants of bank profitability of GCC: The role of bank liquidity as moderating variable—further analysis. International journal of finance & economics, 28(2), 1423-1435.
Al Zobi, M. K., & Jarah, B. A. F. (2023). The role of internal auditing in improving the accounting information system in Jordanian banks by using organizational commitment as a mediator. Risks, 11(9), 153.
Ben Abdallah, M., & Bahloul, S. (2025). The influence of solvency and liquidity ratios on profitability of Tunisian banks: the moderating effect of asset quality. African Journal of Economic and Management Studies, 16(2), 255-270.
Chhaidar, A., Abdelhedi, M., & Abdelkafi, I. (2023). The effect of financial technology investment level on European banks’ profitability. Journal of the Knowledge Economy, 14(3), 2959-2981.
Drasch, B. J., Schweizer, A., & Urbach, N. (2018). Integrating the ‘Troublemakers’: A taxonomy for cooperation between banks and fintechs. Journal of economics and business, 100, 26-42.
Dao, B.T & Nguyen, D.P. (2020). Determinants of profitability in commercial banks in Vietnam, Malaysia and Thailand. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(4), 133-143.
Dwivedi, P., Alabdooli, J. I., & Dwivedi, R. (2021). Role of FinTech adoption for competitiveness and performance of the bank: a study of banking industry in UAE. International Journal of Global Business and Competitivenes16(2),130-138.
Forcadell, F. J., Aracil, E., & Úbeda, F. (2020). The impact of corporate sustainability and digitalization on international banks’ performance. Global Policy, 11, 18-27.
Ghafel, O. A., & Bougatef, K. (2024). The Impact of Inflation on Bank Profitability: Empirical Evidence from Iraq. Pakistan Journal of Life & Social Sciences, 22(2).
Hu, Wentao, Li Zhang, Xiangjun Li, and Xiaoxiao Li. (2018). Research on the nonlinear relationship between financial innovation and profitability of commercial banks: A threshold model analysis based on panel data of listed commercial banks in China. Financial Regulation Research 9: 16–31.
Islam, M. R. (2023). The impact of macroeconomic factors on profitability of commercial bank in the UK. International Journal For Multidisciplinary Research, 5(1), 1-19.
Kadioglu, E., Telceken, N., Ocal, N. (2017). Effect of the asset quality on the bank profitability. International Journal of Economics and Finance, 9(7), 60-68.
Kjosevski, J., & Petkovski, M. (2021). Macroeconomic and bank-specific determinants of non-performing loans: The case of baltic states. Empirica, 48(4), 1009-1028.
Kanapiyanova, K., Faizulayev, A., Ruzanov, R., Ejdys, J., Kulumbetova, D., & Elbadri, M. (2023). Does social and governmental responsibility matter for financial stability and bank profitability? Evidence from commercial and Islamic banks. Journal of Islamic Accounting and Business Research, 14(3), 451-472.
Kayed, S., Alta’any, M., Meqbel, R., Khatatbeh, I. N., & Mahafzah, A. (2025). Bank FinTech and bank performance: evidence from an emerging market. Journal of Financial Reporting and Accounting, 23(2), 518-535.
Medyawati, H., Yunanto, M., & Hegarini, E. (2021). Financial technology as determinants of bank profitability. Journal of Economics, Finance, and Accounting Studies, 3(2), 91.
O’Connell, M. (2023). Bank-specific, industry-specific and macroeconomic determinants of bank profitability: evidence from the UK. Studies in Economics and Finance, 40(1), 155-174.
Ozili, P. K., & Ndah, H. (2024). Impact of financial development on bank profitability. Journal of Economic and Administrative Sciences, 40(2), 238-262.
Perry, P. (1992), Do banks gain or lose from inflation?, Journal of Retail Banking, 14, 25−30.
Ruiz, B., Esteban, Á., & Gutiérrez, S. (2014). Determinants of reputation of leading Spanish financial institutions among their customers in a context of economic crisis. BRQ Business Research Quarterly, 17(4), 259-278.
Safullah, M., & Paramati, S. R. (2022). The impact of FinTech firms on bank financial stability. Electronic Commerce Research, Published: 03 August 2022, 24(1), 453-475.
Sajid, R., Ayub, H., Malik, B. F., & Ellahi, A. (2023). The Role of Fintech on Bank Risk‐Taking: Mediating Role of Bank’s Operating Efficiency. Human Behavior and Emerging Technologies, 2023(1), 7059307.
Song, X., Yu, H., & He, Z. (2023). Heterogeneous impact of fintech on the profitability of commercial banks: competition and spillover effects. Journal of Risk and Financial Management, 16(11), 471.
Tunay, N., Yüksel, S., & Tunay, K. B. (2019). The effects of technology on bank performance in advanced and emerging economies: an empirical analysis. In Handbook of research on managerial thinking in global business economics (pp. 263-280).
Tang, M., Hu, Y., Corbet, S., Hou, Y. G., & Oxley, L. (2024). Fintech, bank diversification and liquidity: Evidence from China. Research in International Business and Finance, 67, 102082.
Tong, X., & Yang, W. (2025). Empirical analysis of the impact of financial technology on the profitability of listed banks. International Review of Economics & Finance, 98, 103788
Wang, Y., Xiuping, S., & Zhang, Q. (2021). Can fintech improve the efficiency of commercial banks? —An analysis based on big data. Research in International Business and Finance, 55, 101338.
Wang, Y., Yu, X., Yao, Q., Lu, Y., Che, W., Jiang, J., & Chen, S. C. I. (2024). Assessing the impact of financial technology innovations on the sustainable profitability of listed commercial banks in China. FinTech, 3(3), 337-348.
Yong Tan. (2016). The impacts of risk and competition on bank profitability in China, Journal of International Financial Markets, Institutions & Money, 40, 85-110.
 Zhao, J., Li, X., Yu, C. H., Chen, S., & Lee, C. C. (2022). Riding the FinTech innovation wave: FinTech, patents and bank performance. Journal of International Money and Finance, 122, 102552.
 
فصلنامه مطالعات زیست بوم اقتصاد نوآوری
دوره 6، شماره 1
فروردین 1405
صفحه 21-50

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار