ارائة مدل توانمندسازی تعاونی‌های روستایی در استان سیستان و بلوچستان: یک مطالعة کیفی مبتنی بر نظریة داده‌بنیاد

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

از طریق تعاونی‌ها،‌ می‌توان به دستاوردهایی همچون امنیت و رفاه و توزیع عادلانة درآمد و ... دست یافت. در همین راستا، هدف پژوهش حاضر، ارائة الگویی جامع در حوزة توانمندسازی تعاونی‌های استان سیستان و بلوچستان بوده است. این پژوهش، در چارچوب رویکرد کیفی و به روش داده‌بنیاد انجام پذیرفته است. بگونه‌ای که، نخست با انتخاب 17 نفر از اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها، مسئولان و کارشناسان حوزة تعاونی به روش نمونه‌گیری نظری، مصاحبه‌های علمی و نیمه‌ساختاریافته انجام شد و داده‌های حاصل از آنها در سه مرحلة کدگذاری باز، محوری، انتخابی، تجزیه و تحلیل شدند و 197 کد اولیه، 72 مفهوم و 24 مقوله، احصاء گردید. بمنظور اعتبارسنجی الگو و طراحی ، نیز ، از مدل دلفی استفاده گردید و به روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی و با توجه به سوابق اجرایی و پژوهشی که در حوزة تعاونی‌ها 30 نفر بعنوان اعضای پانل خبرگان گزینش شدند که پرسشنامة تنظیم‌شده براساس مؤلفه‌های الگو در اختیار ایشان قرار گرفت. براساس نتایج حاصل از روش دلفی، میزان شاخص اجماع در دوره‌های سه‌گانه افزایش پیدا کرد و به این ترتیب که میزان ضریب هماهنگی کندال در دور سوم، بالاتر از 7/0 بود که نشان از اجماع قوی در بین خبرگان درخصوص مؤلفه‌های الگو داشت. ساختار سازمانی؛ ساختار قانونی، سیاست‌های حمایتی و نظارتی دولت در قبال تعاونی‌ها؛ سیاست‌گذاری کلان فرهنگی، سیاست‌های حمایتی و نظارتی تعاونی‌ها در قبال مدیران و کارمندان توانمند؛ سیاست‌گذاری خرد و درون‌سازمانی فرهنگی ارزشیابی برنامه‌های آموزشی و پژوهشی، نهادینه‌سازی مفهوم توانمندسازی تعاونی‌ها؛ مشارکت و تعامل فکری تعاونی‌ها با جامعة محلی از جمله مفاهیم بدست آمده بودند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Presenting a Model for Empowering Rural Cooperatives in Sistan and Baluchestan Province: A Qualitative Study Based on Grounded Data Theory

نویسندگان [English]

  • mortaza arefi
  • mohamad ghasemi
university sistan v balouchestan
چکیده [English]

The aim of the present study was to present a model for empowering rural cooperatives in Sistan and Baluchestan Province: a qualitative study based on grounded theory.Considering the qualitative approach and grounded data method used in this study; first, by selecting 17 university faculty members, officials and experts in the field of cooperatives in the province in question using snowball sampling, 14 in-depth and semi-structured interviews were conducted in order to ensure the comprehensiveness and validity of the research, and then, the data obtained from them were analyzed in three stages of open, axial and selective coding.The findings of the present study indicated a total of 197 initial codes, 72 concepts, and 24 categories.Based on the results of the Delphi method, the consensus index increased in the three periods, and thus the Kendall coordination coefficient in the third period was higher than 0.7, indicating a strong consensus among the experts regarding the components of the model. Organizational structure; Legal structure, government support and supervision policies towards cooperatives; Macrocultural policymaking, support and supervision policies of cooperatives towards capable managers and employees; Micro-policy-making and cultural intra-organizational evaluation of educational and research programs, institutionalization of the concept of empowering cooperatives, and intellectual participation and interaction of cooperatives with the local community were among the concepts obtained.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Empowerment
  • cooperative
  • model
  • Sistan and Baluchistan
  • data base
منابع
اسکندری، مجتبی؛ سلطانی، محمدرضا و حبیبی، حسین (1400). طراحی الگوی توانمندسازی کارکنان با رویکرد معنوی. مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی. 5(17)، 203-226.
الهی، غلامرضا؛ سعیدی، پرویز؛ گرگانلی­دوجی، جمالدوردی و بخارئیان­خراسانی، مریم. (1402). ارائة الگوی توانمندسازی مالی در شرکت­های کوچک و متوسط دولتی، تعاونی و خصوصی: رویکردی آمیخته. تعاون و کشاورزی. 12(45)، 27-45.
بخشم، میلاد؛ حسین­پور، مهدی؛ محمدنژاد، محمد و آیینه، معصومه (1403). طراحی مدل توانمندسازی نیروی انسانی با هدف توسعة اشتغال برای اقشار متوسط و کم­درآمد جامعه با تکیه بر مشاغل خانگی و تعاونی­ها. پیشرفت و توسعة استان کرمانشاه. 3(4)، 125-148.
بیات، حمیدرضا (1403). الگوی راهبردی آمایش دفاعی شهرهای ساحلی (مطالعة موردی: شهرهای ساحلی استان بوشهر)، راهبرد دفاعی، 22(87)، 65-97.
بیگلری، نگین؛ پزشکی­راد، غلامرضا و زمانی­میاندشتی، ناصر. (1392). راهکارهای توانمندسازی تعاونی­های تولید از دیدگاه کارشناسان ملی و استانی. تحقیقات اقتصاد و توسعة کشاورزی ایران. 44(1)، 109-119.
پاشایی، پارسا (1402). مروری بر تجربیات و مدل­های توانمندسازی روستایی، علوم انسانی و اسلامی در هزارة سوم، 7(3)، 380-393.
تقوا، محمدرضا؛ رودساز، حبیب­الله و رضایی­نژاد، محمدرضا (1400). بررسی عوامل تأثیرگذار در تأمین مالی تعاونی­های سهامی سرمایه­گذار مورد مطالعه: گروه تعاونی پیشگامان کویر یزد. سیاست­­­نامة علم و فناوری. 11(4)، 27-44.
تمیز، حسین؛ احمدی­زهرانی، مریم؛ ثنایی­پور، هادی و گرجی، محمدباقر (1402). ارائة الگوی توسعة کارآفرینی در آموزش و پرورش با رویکرد مهارت­آموزی، مهارت­آموزی، 12(46)، 65-97.
جریره، محمد؛ استکی­اورگانی، فاطمه و اسدزاده، میلاد. (1402). تحلیل مسیر مؤلفه­های جهش تولید، موانع­زدایی در توانمندسازی تعاونی­های روستایی. تعاون و کشاورزی. 12(45)، 56-69.
حجاریان، احمد (1402). بازآرایی الگوی سازمانی شرکت­های تعاونی تولید روستایی با رویکرد تحلیل مضمون. تعاون و کشاورزی. 12(47)، 58-72.
حسینی، میرزاحسن؛ شکوری­یادگاری، سهیلا؛ خادمی، سیدموسی و فروزنده، لطف­اله (1402). ارائة الگوی رفتار اطلاع­یابی مصرف­کننده در تجارت الکترونیک، تعامل انسان و اطلاعات، 10(1)، 43-67.
حقیقت­قهفرخی، فرزانه و نجفی­پور، امیرعباس (1403). نقش تعاونی­های صنایع­دستی در توانمندسازی زنان ژئوپارک جهانی قشم. زن و جامعه. 15(58)، 31-48.
حیدرمنش، شیلان؛ صابری، حمید؛ اذانی، مهری و گندمکار، امیر (1401). شناسایی پیشران­های استراتژیک مؤثر بر فقر جهت توانمندسازی بافت­های ناکارآمد نفت شهر آبادان با رویکرد آینده­نگاری در افق 1420. برنامه­ریزی توسعة شهری و منطقه­ای. 7(22)، 175-211.
حیدری، حسین؛ علی­بیگی، امیرحسین و بیناییان، اکرم (1394). موانع و راهکارهای فعال­سازی تعاونی­های مرزنشین استان کرمانشاه. تعاون و کشاورزی. 4(14)، 89-109.
خادمی­کله­لو، محمد؛ جلالی، فاطمه و شریف­محسنی، امیرعلی (1402). احصاء نظام مسائل اشتغال و توانمندسازی زنان سرپرست خانوار. برنامه­ریزی رفاه و توسعة اجتماعی. 14(57)، 271-323.
خدادادهمدانی، مهدی (1394). رفتار شهروندی سازمانی با توانمندسازی و تعهد سازمانی کارکنان اداری، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور.
رخشانی، بهزاد؛ سردارشهرکی، علی و علی­احمدی، ندا (1400). شناسایی مشکلات توسعة کسب و کار تعاونی­ها در روستاهای منطقة سیستان. تعاون و کشاورزی. 9(38)، 233-265.
ساردویی­نسب، محمد و آقامحمدی، شاهین (1394). بررسی تطبیقی امکان انجام فعالیت­های تجارتی در قالب شرکت تعاونی با تکیه بر رویکردهای اتحادیۀ بین­المللی تعاون (ICA). مطالعات حقوقی تطبیقی. 6(2)، 569-600.
سایت سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران (1403). قابل دسترسی در سایت: https://www.corc.ir/
سپهردوست، حمید و زمانی­شبخانه، صابر (1394). بررسی نقش تعاونی­ها در ایجاد انگیزه­های مشارکتی و توسعة اقتصادی. مطالعات ملی. 16(3)، 121-144.
سعیدی­پور، بهمن و محمدی­پور، عباس (1399). بررسی مدل­ها و الگوهای توانمندسازی نیروی انسانی در سازمان­ها. پژوهشنامه مدیریت و مهندسی صنایع. 2(2)، 41-55.
شفیعی­ثابت، ناصر؛ حسینی­حاصل، صدیقه و رهبری، مهناز (1398). سنجش مدیریت روستایی، توانمندسازی ذینفعان محلی و تحولات کالبدی سکونتگاه­های روستایی، مطالعه موردی: استان سمنان. مسکن و محیط روستا. 38(165)، 113-129.
شهبازیان، احد و تقوی­کلیبر، پرویز (1403). تحلیل و واکاوی مدل­های توانمندسازی روانشناختی کارکنان، پنجمین کنفرانس بین­المللی و ششمین کنفرانس ملی عمران، معماری. هنر و طراحی شهری، 20 اسفندماه 1403، هلیسینکی: فنلاند.
شیدائی­حبشی، اکبر؛ ایران­زاده، سلیمان و تقی­زاده، هوشنگ (1403). ارائة نقشة استراتژیک توانمندسازی منابع انسانی در صنعت آب و فاضلاب براساس رویکرد فراترکیب و روش مدلسازی ساختاری- تفسیری. توانمندسازی سرمایة انسانی. 7(1)، 1-21.
عارفی، مرتضی؛ کیخا، عالمه و قاسمی، محمد. (1402). شناسایی و اولویت­بندی عوامل مؤثر بر توانمندسازی تعاونی­ها. تعاون و کشاورزی.  12(45)، 134-147.
عطائی، پوریا؛ ایزدی، نسیم (1394). سازه­های تأثیرگذار بر زیان­دهی تعاونی­های روستایی (مطالعة موردی: تعاونی روستایی امیرکبیر در استان فارس). علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران. 11(1)، 181-196.
علوی، محمد؛ نوروزی، محمدتقی و مهرابی، امیرحمزه (1401). تبیین الگوی عوامل مؤثر بر توانمندسازی منابع انسانی از منظر قرآن. قرآن و علم. 16(31)، 329-353.
فرهنگ، امیرعلی و دلبر، اسمعیل (1402). بررسی عملکرد شرکت­های تعاونی بهره­مند از تسهیلات اشتغال پایدار روستایی در استان اردبیل. تعاون و کشاورزی. 12(48)، 52-68.
قمیان، مسعود؛ موسوی­مقدم، فاطمه؛ قمیان، علیرضا و قمیان، عاطفه (1402). شناسایی عوامل مؤثر بر توانمندسازی سرمایه­های انسانی کارکنان بخش تعاون. کاوش­های نوین در علوم محاسباتی و مدیریت رفتاری. 1(2)، 26-43.
کریمیان، روح­اله؛ غلامی­کالوس، علی و کرمی، آیت­اله (1397). چالش­های توسعة تعاونی­ها و تشکل­های روستایی شهرستان بویراحمد. تعاون و کشاورزی. 7(27)، 62-64.
کلانتری، خلیل؛ اسدی، علی؛ عادلی، محسن و محمدی، محمد (1401). بررسی عوامل پیش­برنده و بازدارندة موفقیت تعاونی­های کشاورزی استان البرز (مطالعة موردی شهرستان ساوجبلاغ). تعاون و کشاورز. 11(41)، 192-216.
کیخای­فرزانه؛ مصطفی؛ سردارشهرکی، علی؛ تاش، مهیم و آرمش، حامد. (1403). راهکارهای نوآوری و فرصت­های کسب و کار در بستر تجارت الکترونیک در تعاونی­های روستایی، مطالعات زیست­بوم اقتصاد نوآوری، 4(2)، 1-17.
لطیفی، سمیه و یعقوبی­فرانی، احمد (1395). شناسایی و رتبه­بندی راهکارهای توانمندسازی تعاونی­های طیور استان همدان با استفاده از تکنیک­های تصمیم­گیری چندشاخصه (MADM). اقتصاد و توسعة کشاورزی.30(3)، 160-172.
محمدی، حامد (1388). مدیریت دولتی نوین و ضرورت حضور تعاونی­ها. تعاون. 20(206-207)، 77-93.
منصوبی، حمیدرضا؛ روشندل­اربطانی، طاهر؛ صلولتیان، سیاوش و شریفی، سیدمهدی (1401). طراحی مدل رشد شبکه­های اجتماعی تخصصی در ایران، رسانه، 34(3)، 135-159.
مهرابی، امیرحمزه و مهرابی، مهدی (1401). مدل توانمندسازى جوانان براى تحقق تمدن نوین اسلامى مبتنى بر بیانیة گام دوم انقلاب. پژوهش­های گفتمان تمدنی انقلاب اسلامی. 2(3)، 225-253.
میرزاخانی، کریم (1399). مطالعة جامعه­شناختی راهکارهای توانمندسازی زنان روستایی و عشایر. رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری. 4(14)، 1-15.
میمنت­آبادی، امیر؛ حسینی، سیدشمس­الدین؛ پدرام، عبدالرحیم و حیدری، علی­قلی (1399). تبیین مهم­ترین عوامل مؤثر بر نظام اقتصاد تعاونی­های ایران در دهة آینده با روش داده­بنیاد. تعاون و کشاوورزی. 9(34)، 1-32.
ندیری، معصومه (1401). آسیب­شناسی بخش تعاون اقتصاد جمهوری اسلامی ایران، دفتر مطالعات اجتماعی (گروه تعاون، مشارکت­های مردمی و سرمایة اجتماعی)، مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی.
نوربخش، مهدی و توکلی، سیده­سمانه (1390). شناسایی عوامل کلیدی توانمندسازی کارکنان وزارت تعاون. تعاون. 6(2)، 157-173.
نیازی، محسن؛ گنجی، محمد و کارکنان­نصرآبادی، محمد (1391). تبیین نگرش مردم ایران نسبت به بخش تعاون و شرکت­های تعاونی. برنامه­ریزی رفاه و توسعة اجتماعی. 3(13)، 1-41.
یعقوبی، مرتضی؛ سردارشهرکی، علی و کرباسی، علیرضا (1402). تحلیل موانع توسعة بازار تعاونی­های صنایع دستی روستایی استان سیستان و بلوچستان. راهبردهای توسعة روستایی. 10(4)، 513-540.
یعقوبی­فرانی، احمد و معتقد، مهسا (1398). راهکارهایی برای توانمندسازی کسب و کارهای تعاونی (مورد مطالعه: تعاونی­های طیور استان همدان). بررسی­های بازرگانی. 97(7)، 98-114.
References:
Antonio, T., lanawati, S., Wiriana, T.A., & Christina, L. (2014). Correlations creativity, intelligence, personality, and entrepreneurship achievement, The 5th Indonesia International Conference on Innovation. Entrepreneurship, and Small Business. 1 (15), 251- 257.
Aris, M. (2017). Small and Medium Enterprises, Industry and Trade (KOPERINDAG) in Palopo City. Scientific Research Journal (SCIRJ). 5(8), 56-62.
Brandao, J.B., & Breitenbach, R. (2019). What are the main problems in the management of rural cooperatives in Southern Brazil?. Land use policy. 85(2), 121-129.
Castro-Bernardo, M.Th.M ., &  Cruz, L.S. (2024). How do cooperatives enable empowerment among rural women? Evidence from the Municipality of Cavinti, Laguna. Journal of Economics, Management & Agricultural Development. 8(2), 1-24.
Chen, J., Kang, H., Wang, Y., & Zhou, M. (2021). Thwarted psychological needs: the negative impact of customer mistreatment on service employees and the moderating role of empowerment HRM practices, Personnel Review.
Coria, J., & Calfucura, E. (2012). Ecotourism and the development of indigenous communities: The good, the bad, and the ugly. Ecological Economics. 73(6), 47-55.
Develtere, P., Pollett, I., & Wanyama. F. (2014). Renaissance of African Cooperatives in the21th Century Lessons from the Field", Chapter 2 in Cooperating out of Poverty: The Renaissance of the African Cooperative Movement, Governance and Social Development Resource Centre.
Diamantopoulos, M. (2020). Contradictions in Canadian Co-operation: A Diffusion of Innovations Approach, Journal of Co-operative Studies, 53(1), 5-18.
Edelia, A., & Aslami, N. (2022). The Role of Empowerment of The CO-Operative and MSME Office in The HE Development of Small and Medium Micro Enterprises in Medan City. Management, Accounting, General Finance and International Economic Issues (Marginal). 1(3), 31-36.
Fang, Zh. (2020). Exploring the synergy between entrepreneurship and innovation. Entrepreneurial BehaviourResearch. 11(1), 25 – 41.
Fiore, M., Galati, A., Gołębiewski, J., & Drejerska, N. (2020). Stakeholders' involvement in establishing sustainable business models: The case of Polish dairy cooperatives, British Food Journal.
Forney, J. (2021). Farmers ‘empowerment and learning processes in accountability practices: An assemblage perspective. Journal of Rural Studies. 86(5), 673-683.
Fredericks, J.P., Visagie, S., Van Niekerk, L., & Pharaoh, H.G. (2024). Empowering marginalised groups through co-operative inquiry: Illustrated by a practical example. African Journal of Disability. 13(0), 1
Gaiger, L.I. (2013). Solidary economy and the revitalization of the cooperative paradigm. Revista Brasileira de Ciências Sociais. 28(82), 211-228.
Gomes, G., & Wojahn, R.M. (2021). Organizational learning capability, innovation and performance: study in small and medium-sized enterprises (SMES). Revista de Administração. 52 (17), 163–175.
Gupta, A. (2025). Cooperative Entrepreneurship: A Powerful Tool For Inclusive Growth in India. INDIAN JOURNAL OF RESEARCH. 14(01), 1-2.
Jeong, Y., Kim, E., Kim, M-H. & Zhang, J. (2019). Examining the Relationships of Organizational Culture, Empowerment, and Organizational Citizenship Behavior in the South Korean Professional Sports Industry. Sustainability. 11(19), 1-16.
Karakas, C. (2019). Cooperatives: Characteristics, activities, status, challenges, Briefing 635541, European Parliamentary Research Service, Brussels.
Kenye, R., & Kumar, J. S. (2022). A descriptive study on financial performance of Nagaland state co-operative bank ltd. Trend in Scientific Research and Development (IJTSRD). 6(3), 1366-1373.
Latumeten, j., Jaman, U.B., & Pertiwi, (2022). Distribution of Credit Linkage Program to Cooperatives Facing a Competitive ASEAN Economic Community. In International Conference on Economics. Management and Accounting (ICEMAC 2021). 255-267. Atlantis Press.
Lee, M. (2015). Constructing the nation through negotiating: An outcome of using grounded theory, Public Relations Review, http://dx.doi.org/10.1016/j.pubrev.2015.06.011.
Malapit, H., Ragasa, C., Martinez, E.M., Rubin, D., Seymour, G., & Quisumbing, A. (2020). Empowerment in agricultural value chains: mixed methods evidence from the Philippines. Journal of Rural Studies. 76(4), 240-253.
Mazzarol, T., Limnios, E.M., & Reboud, S. (2013). Co-operatives as a strategic network of small firms: Case studies from Australian and French co-operatives. Journal of Co-operative Organization and Management. 1(1), 27-40.
Moon, S., & Lee, S.H. (2020). A strategy for sustainable development of cooperatives in developing countries: the success and failure case of agricultural cooperatives in Musambira sector. Rwanda. Sustainability. 12 (20), 8632. https://doi.org/10.3390/su12208632.
Narayan, D. (2014). Measuring empowerment, cross- disciplinary perspectives, Washington, D. C: The Worth Bank.
Nelson, L.K. (2020). Computational grounded theory: A methodological framework, Sociological Methods & Research, 49(1), 3-42.
Okic, O.N., Bassey, A.L., & Out, U.L. (2024). Cooperative Societies and Socio-Economic Empowerment of Women in Calabar Municipality, Cross River State, Nigeria. International Journal of Arts, Languages and Business Studies (IJALBS). 12(8), 44-56.
Ramos, A.M., & Prideaux, B. (2014). Indigenous ecotourism in the Mayan rainforest of Palenque: Empowerment issues in sustainable development. Journal of Sustainable Tourism. 22(3), 461-479.
Rios, M.S., Perdiguer, M.F., & Sole, T.T. (2020). Cooperative employment cycles in Spain: Does regional localization matter? REVESCO: revista de estudios cooperativos, 5(136), 81-136.
Scheepers, M.J., Hough, J., & Bloom, J.Z. (2019). Nurturing the corporate entrepreneurship capability. Southern African Business Review. 12(3), 50-75.
Shrestha, S., &  Dhakal, Sh.Ch. (2022). Structure, functioning, and role of co-operatives in the Nepalese economy, Journal of Co-operative Studies, 55(2), 20-28.
Singh, M; & Sarkar, A. (2019). Role of psychological empowerment in the relationship between structural empowerment and innovative behavior. Management Research Review. 18 (1), 1-23.
Sokoli, O., & Doluschitz, R. (2020). Is this the revival of a co-operatives era in in Albania? Journal of Co-operative Studies, 53(1), 19-30.
Taras, V. (2021). Mutual benefit and status quo processes as governance mechanisms in partnerships between organisations that belong to different sectors and organisational models, Journal of Co-operative Studies, 54(2), 17-30.
Wallace, M., & Storm, j. (2003). Organizational Change in a Regional Local – council. Australian Journal of Business & Social inquiry. 1(2), 51-64.
Yakar-Pritchard, G., Ridley-Duff, R., Çalıyurt, K., & Akkus, Y. (2023). How to study the co-operative contribution to sustainable development, Journal of Co-operative Studies, 56(2), 7-22.
Ye, L., Yang, S., Zhou, X., & Lin, Y. (2022). Supporting traditional handicrafts teaching through eye movement technology. International Journal of Technology and Design Education. 5(8), 1-25. https://doi.org/10.1007/s10798-022-09748-z.